Screening van elexacaftor/tezacaftor/ivacaftor in organoïden van mensen met CF en zeldzame mutaties

In samenwerking met alle CF-centra in Nederland worden minidarmpjes (organoïden) onderzocht van mensen met zeldzame vormen van CF om te kijken of zij mogelijk baat hebben bij CFTR-modulatoren. 

Waarom is dit onderzoek belangrijk? 

Cystic fibrosis (CF) wordt veroorzaakt door een fout in het CFTR-gen, wat leidt tot minder of geen CFTR-eiwit. Er zijn veel verschillende mutaties die CF kunnen veroorzaken. Het is al bekend dat mensen met de meest voorkomende mutatie, de F508del-mutatie, meestal goed reageren op CFTR-modulatoren. Maar voor mensen met zeldzamere mutaties is dit lang niet altijd bekend. Om hier antwoord op te krijgen, is het onderzoek met minidarmpjes gestart. Minidarmpjes worden gemaakt van een klein stukje darmweefsel (een biopt) en kunnen oneindig in het laboratorium worden gekweekt. Die minidarmpjes hebben de mutaties van de desbetreffende persoon. En op die minidarmpjes worden CFTR-modulatoren getest. We hebben op onze website een pagina waar nog meer uitleg staat hoe dit precies werkt.  

Wat is het doel van dit onderzoek? 

De onderzoekers willen met dit onderzoek de volgende doelen bereiken: 

1. Vastellen hoe goed minidarmpjes met een F508del-mutatie reageren op CFTR-modulatoren. Die resultaten gebruiken de onderzoekers om andere mutaties mee te vergelijken. 
2. In minidarmpjes van ongeveer 100 mensen met CF en zeldzame mutaties meten of deze reageren op de medicijnen en dit vergelijken met stap 1.    
3. Het vergelijken van de resultaten uit de minidarmpjes met resultaten in gekweekte minineusjes.  

 Hoe wordt dit onderzocht? 

De onderzoekers hebben inmiddels een internationaal gestandaardiseerde laboratoriumtest in gekweekte minidarmpjes ontwikkeld die de functie van het CFTR-eiwit kunnen meten mét of juist zónder CFTR-modulatoren. De onderzoekers hebben in eerder onderzoek gezien dat de resultaten in minidarmpjes goed overeenkomen met het beloop van de ziekte en het behandeleffect van modulatoren in hun donoren. Recente eerste onderzoeken in minineusjes laten een vergelijkbaar beeld zien. Minineusjes zijn organoïden die worden gekweekt vanuit neuscellen. Neuscellen zijn gemakkelijker af te nemen dan darmpbiopten en deze methode is daarmee minder belastend. In dit project testen de onderzoekers in minidarmpjes en minineusjes van ruim 100 mensen met CF en zeldzame mutaties de effecten van elexacaftor/tezacaftor/ivacaftor (Kaftrio).   

Wat zijn de verwachte resultaten? 

Dit onderzoek zal voor meerdere mensen met CF aantonen of ze baat zullen hebben bij elexacaftor/tezacaftor/ivacaftor (Kaftrio), op basis van het effect in minidarmpjes/minineusjes.  

Zodra de resultaten beschikbaar zijn vind je deze in het rechter kader onder ‘publicaties’. 

Wat is de verwachte impact voor mensen met CF? 

Met de resultaten gaan de beroepsgroepen van (kinder)longartsen, samen met de NCFS, in gesprek met Zorginstituut Nederland om ervoor t pleiten CFTR-modulatoren beschikbaar te maken voor iedereen die er baat bij heeft.